حیدربابایه سلام(شهریارین یادیله)

شهریارا دانش از دانشوران خیزد خموش                    ما فقیران را به گنج فضل و دانش راه نیست

استان آذربایجان شرقی از فلات ایران بوده و آب و هوای آن تحت تاثیر هوای مدیترانه ای ،سرد سیر شمالی و اقلیم خزری قرار دارد.زبان مردم استان ترکی آذربایجانی و دین اکثریت آن اسلام (شیعه اثنی عشری)می باشد که اقلیتی از مسیحیان (ارمنی و کریگوری) در استان زندگی می کنند.این منطقه و در راس آن شهر تبریز همواره پایتخت حکومتهای مقتدر زمان خود بوده و پیشینه ای بسیار قوی داشته که یافته های اماکن تاریخی و مستندات مورخان موید این مدعا می باشد .تبریز همواره بعنوان شهر اولین ها معروف بوده و در اقتصاد و صنعت ،فرهنگ و هنر،ایثار و شجاعت ،علم و ادب ،عرفان پارسایی،سر آمد دوران خود بوده است.

نيمشب برمي شد از اين طرف كوي ششگلان ‏
مي پريدم من ز خواب و مي دويدم لخت و عور ‏
مادر  بيچاره  پوشاك  از  پــــــــي  آوردي  دوان ‏
پله پله  چه چه  اقبال  بر  مــي شد  به   عرش ‏
راست  گفتي  پرفشان  بالا  روند   افرشتــگان ‏
صيحه  مي پيچيد  در  آن   كوچه  باغات  قديــم ‏
بلبلان هم مست شيدا همدل و  همداســـتان ‏
ديگر  آن  لذات   روحاني  نمي آيد  بدســــــــت ‏
كاش  روزي  بازگشتي  داشتــــــــي  دور زمان... ‏
موج جمعيت چو دريائي، ولي گوش و خمـــوش ‏
گفتي از قدرت، نفس در سينه ها باشد نهــــان ‏
در  سكوت   نيمشب  گفتي  صداي  جبرئيــــل ‏
يا  خود  آواز   خدا  بود   از  سرير  لامــــــــــكان

قسمتی از قصیده استاد شهریار در جشن صدمین سال تولد استاد اقبال آذر در حضور وی سال ۱۳۴۹ توسط استاد شهریار خوانده شد.

هران کزخاک تبریز است،هموار                     سوی   حق  و  حقیقت  میگرایــد

زبانش  را  نیالاید  بباطــــــــــــل                     دهانش   را  نه  بر  بیجا  گشایـــد

نداند  راه  و   رسم  چاپلوســـی                    خوشامد  گویی  از  وی  برنیایــــد

نه بد گویی کند بی علت از کس                     نه بی موجب کسی  را  میستاید

بنیکوبد ، ببد  نیکو   نگویــــــــــد                     چنان می گوید وچندان  که  شاید

ترازو  وار  کردارت  بسنجـــــــــد                    نه چیزی  کم  کند  نی   میفزایـــد

زبان  می بندد  و  آیینه  کـــــردار                    ترا   چونانکه  هستی  مینمایـــــد

توگرم  و نرم و شیرین باش تا وی                   همی  شیرین  و گرم  و نرمت آید

شماره هفتم سال دوازدهم مجله <یغما>

استاد دکتر عبدالرسول خیامپور

۲۶/۱/۱۳۴۱

دیوان شمس تبریزی

آمد  رمضان   و  عید   با  ماســــــت                          قفل  آمد  و  آن  کلید با ماست

بر  بست  دهان  و  دیده  بگشــــــاد                          وان  نور  که  دیده دید با ماست

آمد    رمضان   به   خدمــــــــت   دل                          وان کش که دل  آفرید با ماست

در  روزه   اگر   پدید   شد   رنــــــــج                          گنج   دل  ناپدید  با  ماســـــــت

کردیم   ز   روزه   جان  و   دل   پــاک                          هر  چند  تن  پلید  با  ماســـــت

روزه  به   زبان   حال  گویـــــــــــــــد                          کم شو که همه  مرید با ماست

چون هست صلاح دین در این جمع                            منصور  و  ابایزید  با  ماســـــــت

اصولا هرکسی به زادگاه خود دلبستگی خواصی دارد خصوصا برای ما که زادگاه مان روستای حیدرباباست و عجین شده با خاطرات استاد سید محمد حسین شهریار در حیدربابا در ذهن مان نقشی دیگر بسته است بنابراین گرچه از زادگاه خود دورهستیم .اما آرزو داریم بعد از مرگ مارا بدانجا سپارند.

اگر  اولسم  ،منی  کوشنده   دفن   ائت                گوزل  معشوقه مه    تل  وئر ،خبر  وئر

جنازم  اوسته گول  سپ،یا  سمن  سپ                باشارسان    قبره    زینت  مختصر  وئر

اگر    معشوقه   گلسه   ،  احترام   ائت                گتیر   قبر     اوستینه    اول   بیوفانــی

سوروشسا ئولمه گیمدن شرح وتفصیل               اونا   سویله      تمـــام       ماجرانـــــی

مزاریم   اوسته   اک    بیر   قیزیل   گول                مشامیم      قبرده    اولسون   معطـــر

اوتورسونلا       گوزللر    قبریم    اوسته                اوخوسونلار   تورکی   دیلده    غزل لـــر

منیم  دیوانیمی  خوش  خط   چاپ   ائت                 بیلینسین  خلقه  عشقیم  ماجراسی

فقط   بو   مصرعی   یاز   قبریم   اوسته                قارا  گوز   دلبرین   یوخوموش   وفاسی

حیدربابا    ملا ابراهیم   وار  یا یوخ؟

مکتب آچار  اوخور  اوشاخلار یایوخ؟

خرمن اوستی مکتبی باغلار یایوخ؟

                             مندن آخوندا یتیررسن سلام

                             ادبلی  بیر سلام   مالا کلام 

مرحوم آخوند ملا ابراهیم صدری اولین معلم استاد شهریار در مکتب خانه روستای حیدربابا

(قیش قورشاق یا به گویش محلی ها قییشاخ)

نامه ریئس اداره هنرهای ظریفه (اینجه صنعت)به شهرداری تبریز برای انتقال استاد ابوالحسن خان اقبال آذر به اداره مذکور جهت انتخاب ایشان به ریاست شعبه موسیقی اداره هنرهای ظریفه .

حرمتلی شهر اداره سی ریئسی

معارف وزارتین دستورینه گوره یازیلیر.

چون آقای ابوالحسن خان اقبال آذر موسیقی عالمنین گورکملی سیمالرینن سراسندا بیرینجی ئیر دوتور بونا گوره اینجه صنعتلر اداره سینن موسیقی شعبه سینن رهبر لیگینه تعین اولونولار خواهش اولونور بو شخصی او اداره ده خدمت ایتمکدن معذور دوتاسیز تا اینجه صنعتلر اداره سینن مو سیقی قسمتینن هوسکارلاری ایلیه بیلسینلر اونون معلوماتندان استفاده ایتسنلر.

چون ئیلین سونی در بو ئیلین بودجه سینده آقای اقبال اوچون حقوق محلی یوخدور اسفند آیینین حقوقین شهر اداره سینین بودجه سیندن استفاده ایده جک ینی ئیلین اولیندن حقوقی اینجه صنعتلر اداره سینن بودجه سینده منظور اولاجاقدر.

                                                                                                             ۸/۱۲/۱۳۲۴

دایان   گلیم   یولا   سالــــــــــیم                   خوش  گونوم  ده سنن گئتدی

خزان   گلدی  گول   آپــــــــــاردی                   بیر   گوزل      بولبول     آپاردی

یانمیشیدیم من کول اولموشدوم                   یئل  ده    گلدی   کول  آپاردی

اوره گیمین  همدمی   دیــــــــــن                   هر   سریمین     محرمی  دین

اوزون   یارا    اولمامیشکـــــــــــن                   هر    یارانین   مرهمی     دین

ائلیم   گئیتدی   اولوم   قالـــــدی                   الوو  لاندیم    کولوم      قالدی

اوچوردی   بولبولوم   باغـــــــــدان                   دیئیدی    بیر    کولوم قالدی

اوزوگوم      قاشسیز    قالــــــدی                   چیمنیم   قوشسیز     قالدی

آی   آمان    "اقبال"    گئتــــــــدی                   عشق تاجی باشسیز قالدی

یاری    کاش    گورمیئیدیــــــــــم                    گونی    خوش    گورمیئیدیم

گئدیدیم    اوننان    بئلـــــــــــــــه                    یئرین    بوش      گورمیئیدیم

(ناوار)ین      کیسین     توتــدوخ                    اقبالین      سسین     توتدوخ

ناواردا    توی    توتمامیــــــــــش                    اقبالین      یاسین       توتدوخ

یوکومی    چاتیم    منــــــــــــده                     قوی   گئدیم     ایتیم    منده

"اقبال"     تک   آتام    اولــــــوب                    قالمیشام         یتیم      منده

گول   بوداغی   دولمئیایــــــــدی                    دولوردیدا            سولمئیایدی

یا بن   آدم     اولمیئیـــــــــــــدی                    یا    تکینن     اولمئیـــــــــایدی

سنله  گئتدی   خوش   حیاتیم                     آتمیش    ایل   لیک  خاطراتیم

سانکی   آغزیمدا   داد    اولدی                    زهریمیش        قندیم - ناباتیم

اوزدوم   ال   بیر  نازلی   یاردان                     بیر گون     اوزلی     گولعذاردان

ایله   بیر   پارلاخ   جواهــــــــــر                      بیر ده      دوغماز     روزگاردان

ایله   سس   ایله   مناجــــــات                     ایله   تسخیر    سمـــــــــــاوات

ایله    توفیــــــــق  له     دوران                      بیرده    هیهات  بیرده  هیهات!

باخدیم    قلم    قاشینــــــــــا                       یازذیم    قبیر   داشینـــــــــــــــا

سنن    سورا    کول اولسون                        بو   دونیانین    با شینــــــــــــا

استاد ابوالحسن اقبال آذر(اقبال السلطان)-فرزند ملا موسی-درسال ۱۲۵۲شمسی درروستای -الوند-قزوین دیده به جهان گشود.فعالیت های هنری اوبا تعزیه خوانی آغاز شد.در دوازده سالگی شاگرد حاج ملاکریم جناب قزوینی شد و ردیف های موسیقی لیران را نزد او فراگرفت .وی سپس به دربار قاجار پیوست ودر تهران و تبریز بود.پس از انقراض قاجاریه با حفظ سوابق خدمت به استخدام دولت در آمد ودر تهران و تبریز خدمت کرد.

اقبال آذر درسال ۱۲۹۳ شمسی به همراه جمعی از هنرمندان آن روزگار برای اجرای کنسرت وضبط صحفه موسیقی به تفلیس سفر کرد.با اشغال آذربایجان به دست نیروهای بیگانه در سال ۱۳۲۰ شمسی ،اقبال آذر هنر خود را در خدمت دفاع از حریم ایران نهاد وپس از عمری کوشش در راه حفظ حریم هنر اصیل موسیقی ایران،سرانجام در تاریخ سوم اسفند ۱۳۴۹ در تبریز چشم از جهان فروبست.